5 ئەفسانەی باوی ئاسایشی ئۆنلاین کە دەتوانێت جزدانی کریپتۆکەت بەتاڵ بکاتەوە
با بۆ خولەکێک قسەیەکی ڕاستەقینە بکەین. تۆ لێرەیت چونکە شارەزایت. تۆ توانای ئابووری دیجیتاڵیت بینیوە، کۆنترۆڵی داهاتووی داراییت کردووە و هەنگاوت ناوە بۆ جیهانی دراوی کریپتۆ. جێگەی سەرنجە و بەهێزکەر و ڕاشکاوانە، ڕێگای داهاتووە.
بەڵام لەگەڵ هێزێکی گەورەدا بەرپرسیارێتییەکی گەورە دێتە ئاراوە- بە تایبەتی، بەرپرسیارێتی پاراستنی سەروەت و سامانە دیجیتاڵییەکانت. وە لەم ڕۆژئاوا کێوییەی ئینتەرنێتدا، ئامۆژگاری خراپ و ئەفسانەی مەترسیدار خێراتر لە پەمپێکی دراوی میمی نوێ بڵاودەبنەوە.
ئێمە بەردەوام لە [ناوی ئاڵوگۆڕەکەت] دەیبینین. بەکارهێنەرێک کە هەموو شتێکی بە باشی کردبێت، تەنها باوەڕ بە یەک پارچەی گرینگی فۆلکلۆری ئەمنی نەبێت، لە کۆتاییدا پارە لەدەست دەدات. دڵتەزێنە، و نزیکەی هەمیشە دەتوانرێت ڕێگری لێبکرێت.
کەواتە، با پەردەکە بکێشینە دواوە. با پێنج باوترین و مەترسیدارترین ئەفسانەی ئاسایشی ئۆنلاین بشکێنین کە لە ئێستادا کریپتۆی بەزەحمەت بەدەست هێنراوەکەت دەخەنە مەترسییەوە.
ئەفسانەی ژمارە یەکەم: “وشەی نهێنی بەهێز تەنها شتێکە کە پێویستم پێیەتی.”
ئەفسانە: لە منداڵییەوە پێت دەوترێت: پیتی گەورە و ژمارە و هێما و ناوی یەکەم ئاژەڵە ماڵییەکەت بەکاربهێنە. ئەگەر وشەی نهێنیەکەت ئەوەندە ئاڵۆز بێت، ئەوا تۆ فۆرت نۆکسیت.
واقیع: لە جیهانی کریپتۆدا، وشەی نهێنی بە تەنیا وەک ئەوە وایە تاکە قوفڵێکی لاواز لەسەر خەزنەیەکی پڕ لە داری زێڕ بەکاربهێنیت. لەوانەیە ڕێبوارێکی کنجکاو بوەستێنێت، بەڵام دزێکی دڵسۆز ڕاناگرێت.
هێرشە مۆدێرنەکان بە دەگمەن پێشبینیکردنی وشەی نهێنی خۆتیان تێدایە. لەبری ئەوە کەڵک وەردەگرن:
پێشێلکردنی داتا: ئەگەر ئەو وشەی نهێنی "بەهێزە"ت لە سایتێکی تردا بەکارهێنابێتەوە کە هاک کراوە، بۆتەکان هەمان کۆمبۆی ئیمەیڵ/وشەی نهێنی تاقی دەکەنەوە لەسەر هەموو ئاڵوگۆڕێک کە مرۆڤ دەیناسێت (ئەمە پێی دەوترێت "پڕکردنەوەی بڕوانامە").
سایتەکانی فیشینگ: تۆ وشەی نهێنی "بەهێز"ەکەت بە تەواوی دەخەیتە ناو ماڵپەڕێکی ساختەوە کە هاوشێوەی ماڵپەڕەکەی ئێمەیە. تازە خۆت کلیلی دزەکەت داوە.
Keyloggers & Malware: نەرمەکاڵا زیانبەخشەکان لەسەر ئامێرەکەت دەتوانێت بە سادەیی هەر لێدانێکی کلیلەکەت تۆمار بکات، وشەی نهێنی ڕاستەوخۆ بۆ هاکەرێک دەنێرێت.
کۆتا هێڵ: وشەی نهێنی هاوتای فەنتازی ناوی بەکارهێنەرە نەک سیستەمێکی ئاسایشی سەربەخۆ.
لەبری ئەوە پێویستە چی بکەیت:
ڕەسەنایەتی دوو فاکتەری (2FA) لە هەموو شوێنێک چالاک بکە. ئەمەش جێگەی دانوستان نییە. 2FA ئەو قوفڵی دووەمی لەسەر خەزنەکە زیاد دەکات. تەنانەت ئەگەر کەسێک وشەی نهێنی تۆی هەبێت، پێویستی بە کۆدێکی ناوازە و هەستیاری کات لە مۆبایلەکەتەوە هەیە بۆ ئەوەی بچێتە ژوورەوە.
بەڕێوەبەری وشەی نهێنی بەکاربهێنە. ئەم ئامرازانە وشەی نهێنی ئاڵۆز و ناوازە بۆ هەر ماڵپەڕێک کە بەکاری دەهێنیت، دروست دەکەن و هەڵیاندەگرن. تەنها پێویستە یەک وشەی نهێنی سەرەکی لەبیرت بێت. ئەمەش مەترسی هێرشی پڕکردنەوەی بڕوانامە بە تەواوی بێلایەن دەکات.
هەرگیز وشەی نهێنی بەکارمەهێنە. بە تایبەتی بۆ ئەکاونتی ئیمەیڵەکەت کە زۆرجار کلیلی سەرەکییە بۆ ڕێستکردنەوەی هەموو وشەی نهێنیەکانی ترت.
ئەفسانەی ژمارە دووەم: "هەرگیز نەدەکەوتم بۆ فێڵێکی فیشینگ. ئەوان زۆر دیارن."
ئەفسانە: ئیمەیڵەکانی فیشینگ پڕن لە ڕێزمانی خراپ و هەڕەشەی بەپەلەی ALL-CAPS و دیارە ناونیشانی ساختەی وەک [email protected]. تۆ زۆر زیرەکی بۆ ئەوە.
واقیع: فیشینگ پەرەی سەندووە بۆ فۆرمێکی هونەری ترسناک و ئاڵۆز کە پێی دەوترێت "فیشینگ بە ڕم". هێرشبەران لێکۆڵینەوە لە ئامانجەکانیان دەکەن. ئەوان ناوت و ئاڵوگۆڕەکەت دەزانن و تەنانەت خووەکانی بازرگانیت نزیک دەکەنەوە.
ئێمە باسی:
پشتگیری ساختەی تویتەر/تەلەگرام: ئەو ئەکاونتانەی فێڵبازن کە دەخلیسکن بۆ ناو DMەکانتان کە "یارمەتی" پێشکەش دەکەن.
کلۆن ماڵپەڕەکان: ئەو ماڵپەڕانەی کە کۆپییەکی تەواون لە ئێمە، لەگەڵ URLێک کە یەک پیت دوورە (بۆ نموونە، your-exchange.com vs. your-exchangе.com- سەرنجی 'е'ی سیریلیک بدە؟).
درێژکراوەی ساختەی وێبگەڕ: درێژکراوەی جزدانی زیانبەخش کە بە شێوەیەکی یاسایی دەردەکەوێت بەڵام پارەکانت دەکوژێت لەو ساتەدا کە مامەڵەیەک پەسەند دەکەیت.
کۆتا هێڵ: قسە لەسەر زیرەکی نییە؛ پەیوەندی بە وریاییەوە هەیە. هەموو کەسێک ئامادەیە بۆ درۆیەکی تەواو دروستکراو.
لەبری ئەوە پێویستە چی بکەیت:
ئاڵوگۆڕەکەت نیشانە بکە. هەمیشە بە کرتەکردن لەسەر ئاماژەکەت بچۆ بۆ ماڵپەڕەکەمان، نەک بەستەرێک لە ئیمەیڵ، تویت، یان پەیامی دیسکۆرد.
دووجار URLەکان بپشکنە. پێش ئەوەی هەر شتێک بنووسیت، بە وردی URL ەکە لە ناو پەڕەی ناونیشانەکاندا بکۆڵەرەوە. بەدوای ڕێنووسی دروست و ئایکۆنی https:// padlock بگەڕێ.
پشتڕاستکردنەوەی کەناڵە فەرمییەکان. تەنها پشتگیری لەو بەستەرانە وەربگرە کە لە ماڵپەڕی فەرمیماندا هاتووە. گریمان هەر پەیوەندییەکی نەخوازراو فێڵە تاوەکو پێچەوانەکەی دەسەلمێنرێت.
ئەفسانەی ژمارە ٣: "مامەڵە کریپتۆکان بێناون و شوێنپێیان ناگیرێت."
ئەفسانە: بەهۆی کلتوری پۆپ و چەند ئەکتەرێکی خراپ و سەرەتاییەوە، زۆرێک پێیان وایە کە بیتکۆین و دراوە کریپتۆکانی تر ئامرازێکی تەواون بۆ مامەڵەی بێناو و شوێنپێهەڵنەگر.
واقیع: زۆربەی دراوە کریپتۆکان ناوی ساختەن نەک بێناو. هەر مامەڵەیەک بۆ هەمیشە لەسەر کتێبێکی گشتی و نەگۆڕ تۆمار دەکرێت- بلۆکچەین.
بەم شێوەیە بیری لێبکەرەوە: ناونیشانی جزدانەکەت ناوی تۆ نییە، بەڵکو ناوێکی ساختەی ناوازەیە. ئەگەر کەسێک هەرگیز ئەو ناوە ساختەیەی بە ناسنامەی ڕاستەقینەی تۆوە بەستەوە (لە ڕێگەی پرۆسەی KYC لە ئاڵوگۆڕێکدا، مامەڵەیەک کە لەگەڵ لایەنێکی ناسراودا ئەنجامی دەدەیت، یان OpSec ی شلۆق)، ئەوا دەتوانێت تەواوی مێژووی مامەڵەکانت ببینێت. بۆ هەمیشە.
کۆتا هێڵ: بلۆکچەین تۆمارێکی گشتی هەمیشەییە. نهێنی تایبەتمەندییەکە کە دەبێت چالاکانە کار بۆی بکەیت، نەک ڕێکخستنێکی پێشوەختە.
لەبری ئەوە پێویستە چی بکەیت:
چەندین جزدان بەکاربهێنە. بیر لەوە بکەرەوە کە جزدانی جیاواز هەبێت بۆ مەبەستی جیاواز (بۆ نموونە، یەکێکیان بۆ بازرگانیکردن لە ئاڵوگۆڕەکاندا، یەکێکیان بۆ ڕاگرتنی درێژخایەن، یەکێکیان بۆ کارلێککردن لەگەڵ dApps نوێیەکان). ئەمەش یارمەتیدەرە بۆ دابەشکردنی چالاکییە داراییەکانت.
خۆت پەروەردە بکە لەسەر دراو و ئامرازەکانی تایبەتمەندی. ئەگەر تایبەتمەندی لە پێشینەی کارەکانە، لێکۆڵینەوە لە تەکنەلۆژیا تایبەتەکانی پشت دراوەکانی وەک Monero (XMR) یان Zcash (ZEC) بکە، کە گەرەنتی بەهێزتری تایبەتمەندی پێشکەش دەکەن. خزمەتگوزارییەکانی CoinJoin بۆ بیتکۆین بە وریاییەوە و لە دابینکەرانی بەناوبانگەوە بەکاربهێنە.
پێش ئەوەی مامەڵە بکەیت بیربکەرەوە. بەو گریمانەیە کار بکە کە هەر مامەڵەیەک کە ئەنجامی دەدەیت ڕۆژێک دەتوانێت لەلایەن هەر کەسێکەوە سەیری بکرێت.
ئەفسانەی ژمارە چوار: "ئەم ئاڵوگۆڕە گەورەیە، بۆیە پارەکانم لەوێ 100% سەلامەتن."
ئەفسانە: ئاڵوگۆڕە گەورە و ناسراوەکان قەڵایەکی نەبڕاوەن. تیمی پسپۆڕیان هەیە، بۆیە پێویست ناکات لە پلاتفۆرمی خۆیان خەمی پارەکانم بخۆم.
واقیع: لە کاتێکدا ئاڵوگۆڕە بەناوبانگەکانی وەک ئێمە ملیۆنان دۆلار وەبەرهێنان دەکەن لە ئاسایشی پلە باڵاکان (هەڵگرتنی سارد، سندوقی بیمە، چاودێریکردنی ٢٤/٧)، هیچ سیستەمێکی ئۆنلاین 100% بێ زیان نییە. مێژووی کریپتۆ بەداخەوە پڕە لە ئاڵوگۆڕی "زۆر گەورە بۆ شکست" کە بە شێوەیەکی سەرنجڕاکێش شکستیان هێنا.
بنەمای “نەک کلیلەکانت، نەک کریپتۆکەت” بۆ هۆکارێک بوونی هەیە. کاتێک پارەکانت لە بۆرسەیەکدان، متمانەت بەو ئاڵوگۆڕە هەیە بۆ پاراستنیان. تۆ بەرکەوتەی:
Exchange-Wide Hacks: هێرشی ئاڵۆز بۆ سەر ژێرخانی Exchange.
هەڕەشە ناوخۆییەکان: کارمەندی ناپاک یان خراپی پراکتیزەکردنی ئاسایشی ناوخۆیی.
دەستبەسەرداگرتنی ڕێکخراوەیی: ئەو کارانەی حکومەت کە دەتوانن بەستوو بن کەرەستەکان.
کۆتا هێڵ: ئاڵوگۆڕ ئامرازێکی خەیاڵییە بۆ بازرگانیکردن، بەڵام خەزنەیەکی بانکی نییە. نابێت چارەسەری هەڵگرتنی درێژخایەنی تۆ بێت.
لەبری ئەوە پێویستە چی بکەیت:
جزدانی ڕەقەکاڵا بەکاربهێنە بۆ پاشەکەوتکردن. بۆ هەر بڕێکی بەرچاو لە کریپتۆ کە پلانت نییە دەستبەجێ بازرگانی پێوە بکەیت، بیگوازەرەوە بۆ جزدانێکی ڕەقەکاڵا (وەک Ledger یان Trezor). ئەمەش دراوەکانت لە ئاڵوگۆڕی ئۆنلاین دەباتە ناو کۆگای ساردکەرەوەی خۆت.
هەڵگرتنەکەت هەمەچەشن بکە. هەموو هێلکەکانت لە یەک سەبەتەدا مەهێڵەرەوە- تەنانەت ئەگەر ئەو سەبەتە جزدانی ڕەقەکاڵای خۆت بێت. پاشەکەوتێکت هەبێت و دەستەواژەی تۆوی چاکبوونەوەت بە دڵ بزانە (بەڵام هەرگیز بە شێوەیەکی دیجیتاڵی!).
بە ژیری Exchanges هەڵبژێرە. ئەرکەکانی ماڵەوەت ئەنجام بدە. ئەو ئاڵوگۆڕانە بەکاربهێنە کە پێشینەیەکی سەلمێنراویان هەیە، بەڵگەی شەفاف لەسەر یەدەگ و بیمەی بەهێز.
ئەفسانەی ژمارە پێنج: “کۆمپیوتەر/مۆبایلەکەم پاکە، بۆیە بەرنامەی زیانبەخشم نییە.”
ئەفسانە: ئەگەر ئامێرەکەم خاو نەبێت، بە ڕیکلامەوە دەرنەچێت، یان بە شێوەیەکی سەیر مامەڵە بکات، ئەوا دەبێت دوور بێت لە ڤایرۆس و بەرنامە زیانبەخشەکان.
واقیع: مەترسیدارترین بەرنامەی زیانبەخشی ئەمڕۆ بە شێوەیەک دروستکراوە کە نەبینرێت. ئامانجی بێزارکردنت نییە؛ ئەوە بۆ ئەوەیە بە هێمنی لێت بدزێت. سکریپتەکانی کریپتۆجاکینگ، کیلۆگەرەکان و ڕفێنەرانی کلیپبۆرد دەتوانن بۆ چەند مانگێک کاربکەن بەبێ ئەوەی یەک نیشانە دیار بێت.
هێرشێکی باو بریتییە لە ڕفێنەری کلیپبۆرد. تۆ ناونیشانی جزدانەکەت کۆپی دەکەیت بۆ ئەوەی پارە بۆ هاوڕێیەکت بنێریت. بەرنامەی زیانبەخشی نەبینراو دەستبەجێ بە ناونیشانی هاکەرەکە جێگەی دەگرێتەوە. تۆ لێی دەدەیت و دەینێری، پارەکەش بۆ هەمیشە نامێنێت، ئەگەری پێچەوانەبوونەوەی سفرە.
کۆتا هێڵ: لە کریپتۆدا نەبوونی نیشانەکان بەڵگەی ئاسایش نییە. ئامێرەکەت بەشێکی گرنگە لە ڕێکخستنی ئاسایشت.
لەبری ئەوە پێویستە چی بکەیت:
وەبەرهێنان لە نەرمەکاڵای ئاسایشی بەناوبانگ. سویتی دژەڤایرۆس/دژە بەرنامەی زیانبەخشی باش چینێکی بنەڕەتی بەرگرییە.
ئاگاداری دابەزاندنەکان بن. تەنها لە سەرچاوە فەرمییەکانەوە نەرمەکاڵا دابمەزرێنە. دوور بکەوەرەوە لە نەرمەکاڵا درزەکان، هاکی یارییە بێبەرامبەرەکان و درێژکراوەی وێبگەڕی سێبەر-ئەوان هەڵگری بەرنامەی زیانبەخشی باون.
دووجار ناونیشانەکان بپشکنە. پێش ناردنی هەر مامەڵەیەک بەتایبەتی گەورە، هەمیشە چوار پیتی یەکەم و کۆتایی ناونیشانی جزدانی وەرگر پشتڕاست بکەرەوە. باشترە سەرەتا مامەڵەیەکی بچووکی تاقیکردنەوە بنێرە.
هەموو شتێک نوێ بکەرەوە. بە بەردەوامی سیستەمی کارپێکردن و وێبگەڕ و هەموو ئەپەکانت نوێ بکەرەوە. ئەم نوێکاریانە زۆرجار پەچەی ئاسایشی گرنگیان تێدایە.
دەرەنجام: بەهێزکردن لە ڕێگەی پەروەردەوە
ئامانج لێرەدا ئەوە نییە کە تۆ لە کریپتۆ بترسێنیت. پێچەوانەکەیە. ئێمە دەمانەوێت بەهێزتان بکەین بۆ ئەوەی بە متمانە و سەلامەتییەوە بەشداری بکەن. بناغەی ئاسایش ئامرازێکی سیحراوی یان یەک ڕێکخستن نییە؛ بیرکردنەوەیەکی گوماناوی تەندروست و پەروەردەی چالاکانە.
بە ڕەتکردنەوەی ئەم ئەفسانە و وەرگرتنی ئەو پراکتیزانە کە باسمان کردووە، تۆ لە قوربانییەکی ئەگەرییەوە دەگۆڕیت بۆ بەشداربوویەکی وریا و پارێزراو لە ئابووری دیجیتاڵیدا. تۆ خاوەندارێتی ڕاستەقینە وەردەگریت.
لە [ناوی ئاڵوگۆڕەکەت]، ئاسایشت لە پێشینەی کارەکانمانە. ئێمە سیستەمەکانمان بەو بیرۆکەیە دروست دەکەین، بەڵام پێویستمان بە ئێوەیە وەک هاوبەشێک. بە گومانەوە بمێنەرەوە، ئاگادار بمێنەرەوە، و با داهاتوویەکی دارایی سەلامەتتر بنیات بنێین، پێکەوە.
