سازندگان بازار خودکار (AMM): موتورهای خاموشی که تجارت ارز دیجیتال را متحول کردند

برای دهه‌ها، مفهوم تجارت ساده بود: یک خریدار و یک فروشنده باید بر سر قیمت یک دارایی توافق می‌کردند، که اغلب توسط یک واسطه مرکزی مانند بورس سهام یا یک کارگزار تسهیل می‌شد. این اصل کتاب‌های سفارش بود. سپس، فناوری بلاک‌چین و ارزهای دیجیتال وارد شدند و وعده غیرمتمرکز بودن را دادند. اما برای مدت طولانی، حتی صرافی‌های ارز دیجیتال نیز این مدل قدیمی را تقلید می‌کردند و به آن تکیه داشتند.

کتاب‌های سفارش متمرکز. انقلاب واقعی تنها از دیجیتالی کردن دارایی‌ها نیامد؛ بلکه از بازآفرینی خود بازار نشأت گرفت.

به سازندگان بازار خودکار (AMMs) خوش آمدید.

این نوآوری پیشگام نه تنها تجارت را بهبود بخشید؛ بلکه آن را به‌طور کامل تجسمی جدید بخشید. این نوآوری نیاز به یک طرف مقابل را حذف کرد، کتاب سفارش را از بین برد و به بازار مالی دسترسی بیشتری داد. بازارها برای هر کسی که یک گوشی هوشمند و اتصال به اینترنت داشته باشد. در این راهنمای جامع، سحر و جادوهای AMMها را بررسی خواهیم کرد. ما از اصول مفهومی بنیادی آن‌ها شروع کرده و به مدل‌های ریاضی پیچیده آن‌ها خواهیم پرداخت، فرصت‌هایی که برای کاربران و سرمایه‌گذاران به ارمغان می‌آورند را بررسی خواهیم کرد و نحوه ادغام آن‌ها با پلتفرم‌های معاملاتی پیشرفته مانند Exbix برای ارائه یک تجربه معاملاتی بدون درز، از بازارهای اسپات تا آینده.

سازنده بازار خودکار (AMM) چیست؟ تغییر پارادایم

سازنده بازار خودکار (AMM) یک پروتکل صرافی غیرمتمرکز (DEX) است که به فرمول ریاضی برای قیمت‌گذاری دارایی‌ها تکیه دارد. به جای تطبیق خریداران و فروشندگان، یک AMM از یک استخر نقدینگی پیش‌فند شده استفاده می‌کند که در آن کاربران می‌توانند با یک مجموعه از دارایی‌ها معامله کنند.

به آن مانند یک کیوسک تبادل ارز رباتیک و همیشه باز فکر کنید. نیازی نیست که شخص خاصی را پیدا کنید که بخواهد یوروهای خود را به دلار شما بفروشد. فقط به کیوسک می‌روید، دلارهای خود را وارد می‌کنید و یوروها را با نرخی که توسط یک الگوریتم ثابت. موجودی کیوسک (نقدینگی) توسط افرادی که وجوهی را به آن واریز کرده‌اند تأمین می‌شود و بابت خدمات خود کارمزد دریافت می‌کنند.

فلسفه اصلی عدم تمرکز و عدم نیاز به مجوز است:

• بدون دفتر سفارش مرکزی: هیچ دفتر مرکزی برای سفارشات خرید و فروش وجود ندارد.
• بدون طرف مقابل ریسک: شما مستقیماً با قرارداد هوشمند حاکم بر استخر معامله می‌کنید.
• همیشه فعال: بازارها به‌صورت ۲۴ ساعته و ۷ روز هفته در دسترس هستند، بدون زنگ‌های افتتاح یا بسته شدن.
• بدون نیاز به مجوز: هر کسی می‌تواند به عنوان تأمین‌کننده نقدینگی (LP) فعالیت کند و کارمزد کسب کند، و هر پروژه‌ای می‌تواند بازاری برای توکن خود ایجاد کند.

این مدل اساس و پایه‌ی اکوسیستم مالی غیرمتمرکز (DeFi) که غول‌هایی مانند Uniswap، SushiSwap و PancakeSwap را به حرکت در می‌آورد، و بخشی حیاتی از صرافی‌های متمرکز پیشرفته مانند Exbix Markets است که شکاف بین کارایی CeFi و DeFi را پر می‌کند.

قلب تپنده: AMMها چگونه کار می‌کنند؟ واقعاً کار می‌کند؟

برای درک مکانیزم‌ها، باید دو مؤلفه‌ی حیاتی آن را تجزیه و تحلیل کنیم: استخرهای نقدینگی و فرمول محصول ثابت.

1. استخرهای نقدینگی: مخزن دارایی‌ها

یک استخر نقدینگی یک قرارداد هوشمند است که ذخایر دو یا چند ارز دیجیتال را نگه می‌دارد. به عنوان مثال، یک استخر ETH/USDT شامل هر دو ارز اتریوم و تتر است. این استخرها توسط تأمین‌کنندگان نقدینگی (LPs)—کاربرانی که مقدار برابری از هر دو دارایی را به استخر واریز می‌کنند، تأمین مالی می‌شوند.

چرا آنها این کار را انجام می‌دهند؟ برای کسب کارمزدهای معاملاتی. هر بار که یک معامله‌گر از استخر برای تعویض یک دارایی به دارایی دیگر استفاده می‌کند، کارمزد کمی (معمولاً 0.01% تا 0.3%) دریافت می‌شود و به‌طور متناسب به تمامی LPها در آن استخر توزیع می‌شود. این یک روش برای به کارگیری دارایی‌های رمزنگاری شما و تولید بازده است، مفهومی که اغلب به آن کشاورزی بازده گفته می‌شود.

زمانی که شما نقدینگی ارائه می‌دهید، در عوض توکن‌های LP دریافت می‌کنید. این توکن‌ها نمایانگر سهم شما از کل استخر هستند و می‌توانند بعداً برای دریافت سهم شما از دارایی‌ها به همراه هزینه‌های انباشته شده. این مکانیزم به طور یکپارچه در پلتفرم‌هایی مانند Exbix ادغام شده است و به کاربران این امکان را می‌دهد که به راحتی در نقدینگی اکوسیستم شرکت کنند.

2. فرمول جادویی: x * y = k

متداول‌ترین و بنیادی‌ترین فرمول مورد استفاده توسط AMMهایی مانند Uniswap V2 مدل سازنده بازار محصول ثابت است.

فرمول این است ساده: x * y = k

• x = مقدار دارایی A در استخر (به عنوان مثال، ETH)
• y = مقدار دارایی B در استخر (به عنوان مثال، USDT)
• k = یک ثابت که باید همیشه یکسان باقی بماند

این فرمول تضمین می‌کند که حاصل‌ضرب مقادیر دو دارایی همیشه باید برابر k. این قانون ساده تأثیرات عمیقی بر قیمت‌گذاری و نقدینگی دارد.

چگونه قیمت را تعیین می‌کند؟
قیمت یک دارایی بر اساس نسبت دارایی‌های داخل استخر تعیین می‌شود. اگر کسی مقدار زیادی ETH از استخر خریداری کند، عرضه ETH (x) کاهش یافته و مقدار بیشتری USDT (y) اضافه می‌شود. برای نگه‌داشتن k ثابت، کاهش x باعث افزایش قیمت ETH برای معامله‌گر بعدی می‌شود. اینگونه است که الگوریتم به‌طور خودکار قیمت‌ها را بر اساس عرضه و تقاضا درون استخر تنظیم می‌کند.

این قیمت‌گذاری خودکار و مبتنی بر ریاضیات است که به شما اجازه می‌دهد تا به‌طور آنی معاملات را بر روی جفت‌هایی مانند TRX/USDT یا SHIB/USDT بدون انتظار برای تطابق فروشنده با سفارش خرید شما.

محل بازی تریدر: مزایای استفاده از مدل AMM

مدل AMM مجموعه‌ای از مزایا را ارائه می‌دهد که آن را به طرز شگفت‌انگیزی محبوب کرده است.

• دسترس‌پذیری بی‌سابقه: هر کسی می‌تواند برای هر توکن یک بازار ایجاد کند. این یک تغییر دهنده بازی برای ارزهای دیجیتال جدید و با سرمایه کم بود که برای لیست شدن در صرافی‌های متمرکز بزرگ با مشکل مواجه می‌شدند.
• مداوم
• نقدینگی: از آنجایی که معاملات در برابر یک استخر انجام می‌شوند، همیشه مقداری نقدینگی در دسترس است، بر خلاف بازارهای با دفتر سفارش نازک که در آن‌ها سفارشات بزرگ نمی‌توانند پر شوند.
• سادگی و سرعت: تجربه کاربری فوق‌العاده ساده است: کیف پول خود را متصل کنید، توکن‌های ورودی و خروجی خود را انتخاب کنید و مبادله کنید. مکانیک‌های پیچیده به طور خودکار مدیریت می‌شوند. پشت صحنه توسط قرارداد هوشمند.
• شفافیت: تمام تراکنش‌ها و موجودی‌های استخر در بلاکچین قرار دارند و برای هر کسی قابل بررسی هستند.
• پتانسیل درآمدزایی برای LPها: تأمین نقدینگی به دارنده‌های ارزهای دیجیتال این امکان را می‌دهد که از دارایی‌هایی که در کیف پول‌هایشان بلااستفاده مانده‌اند، درآمد غیرفعال کسب کنند.

ناوبری در عمق: خطرات و چالش‌های AMMها

در حالی که مدل AMM قدرتمند است، اما بدون خطرات خود نیست. درک این خطرات برای هر شرکت‌کننده‌ای حیاتی است.

1. ضرر موقتی (IL): معضل تأمین‌کننده نقدینگی

این خطر بیشتر مورد بحث و اغلب سوء تفاهم قرار می‌گیرد. ضرر موقتی به معنای از دست دادن توکن‌ها نیست؛ این یک هزینه فرصت است.

این زمانی رخ می‌دهد که قیمت دارایی‌های واریز شده شما نسبت به زمانی که آن‌ها را واریز کرده‌اید تغییر کند. الگوریتم AMM استخر را دوباره تنظیم می‌کند تا k ثابت بماند، به این معنی که شما از دارایی با عملکرد بهتر کمتر و از دارایی با عملکرد ضعیف‌تر بیشتر خواهید داشت نسبت به زمانی که فقط آن‌ها را در کیف پول خود نگه داشته‌اید.

این بیشتر نوسان، پتانسیل بیشتری برای خسارت موقتی ایجاد می‌کند. این "موقتی" است زیرا اگر قیمت‌ها به حالت اولیه خود که شما واریز کرده‌اید برگردند، خسارت ناپدید می‌شود. با این حال، اگر زمانی که قیمت‌ها متفاوت هستند برداشت کنید، خسارت دائمی می‌شود.

2. ریسک قرارداد هوشمند

AMMها بر روی قراردادهای هوشمند اجرا می‌شوند، که قطعات کد. اگر در کد باگ یا آسیب‌پذیری وجود داشته باشد، هکرها می‌توانند از آن سوءاستفاده کنند که ممکن است منجر به از دست رفتن تمامی وجوه در یک استخر شود. در حالی که حسابرسی‌ها رایج هستند، اما خطر هرگز صفر نیست.

3. لغزش

لغزش تفاوت بین قیمت مورد انتظار یک معامله و قیمت اجرایی است. در معاملات بزرگ نسبت به اندازه استخر، یک تعویض واحد می‌تواند به طور قابل توجهی قیمت را جابجا کند (به دلیل فرمول x * y = k )، که منجر به لغزش بالا می‌شود. معامله‌گران باید تحمل‌های لغزش را تنظیم کنند تا از معاملات نامطلوب جلوگیری کنند.

فراتر از اصول: تکامل AMMها

مدل ساده x * y = k فقط آغاز بود. برای حل محدودیت‌های آن (مانند لغزش بالا و ناپایداری

مدل‌های جدیدی ظهور کرده‌اند:

• لیکوئیدیتی متمرکز (Uniswap V3): این امکان را به LPها می‌دهد تا لیکوئیدیتی را در محدوده‌های قیمتی خاص ارائه دهند، به جای اینکه در طول منحنی قیمت (از ۰ تا بی‌نهایت) توزیع کنند. این به طور چشمگیری کارایی سرمایه را برای LPها افزایش می‌دهد و لغزش را برای معامله‌گران کاهش می‌دهد، اما مدیریت فعال‌تری را می‌طلبد.
• AMMهای استیبل‌کوین (Curve Finance): اینها از فرمول‌های تخصصی بهینه‌سازی شده برای جفت‌های استیبل‌کوین (مانند USDC/USDT) یا دارایی‌های مشابه که قرار است در نسبت ۱:۱ معامله شوند، استفاده می‌کنند. این امر لغزش و ضرر موقتی را برای این جفت‌های خاص به حداقل می‌رساند.
• مدل‌های ترکیبی: بسیاری از DEXها و CEXهای مدرن با ویژگی‌های AMM از مدل‌های ترکیبی استفاده می‌کنند که ترکیب کتاب‌های سفارش با نقدینگی AMM را برای ارائه بهترین‌های هر دو دنیا: نقدینگی عمیق و لغزش حداقلی سفارش دهید.

AMMها در اکوسیستم Exbix: پل زدن بین CeFi و DeFi

صرافی‌های مدرن ارزهای دیجیتال قدرت AMMها را درک می‌کنند. پلتفرمی مانند Exbix از این اصول بهره‌برداری می‌کند تا تجربه کاربری را در سبد محصولات خود بهبود ببخشد.

1. افزایش نقدینگی معاملات اسپات: نقدینگی عمیق مورد نیاز برای معاملات اسپات بدون مشکل در جفت‌های اصلی مانند ETC/USDT اغلب با مکانیزم‌های مشابه AMM و الگوریتم‌های بازارسازی تامین می‌شود، با اطمینان از اینکه بهترین قیمت ممکن را با حداقل لغزش دریافت می‌کنید.

2. بنیاد معاملات آتی: نقدینگی و کشف قیمت که توسط AMMها فراهم می‌شود، به ثبات و دقت شاخص‌های پایه‌ای که برای مبادلات دائمی و قراردادهای آتی استفاده می‌شود، کمک می‌کند. بازارهای نقدی قوی پیش‌نیازهایی برای بازارهای مشتقات سالم هستند.

3. یک دروازه به دیفای: برای کاربرانی که سفر خود را در یک پلتفرم متمرکز مانند Exbix آغاز می‌کنند، درک AMMها اولین قدم به دنیای وسیع دیفای است، جایی که می‌توانند به تأمین‌کنندگان فعال نقدینگی و کشاورزان سود تبدیل شوند.

آینده AMMها: از اینجا به کجا می‌رویم؟

نوآوری در این حوزه بی‌وقفه است. ما می‌توانیم انتظار داشته باشیم که:

• AMMهای چند زنجیره‌ای: پروتکل‌هایی که امکان تعویض و تأمین نقدینگی بدون درز را در زنجیره‌های مختلف (مانند اتریوم، زنجیره هوشمند بایننس، سولانا) فراهم می‌کنند.
• کارایی سرمایه بهبود یافته: مدل‌های جدیدی ادامه خواهند یافت که بیشتر کاهش ضرر موقتی و حداکثر کردن بازده برای ارائه‌دهندگان نقدینگی.
• یکپارچگی دیفای: یکپارچگی عمیق‌تر با پروتکل‌های وام‌دهی، قرض‌گیری و گزینه‌ها برای ایجاد محصولات مالی پیچیده‌تر.
• حاکمیت بهبود یافته: توکن‌های LP معمولاً حقوق حاکمیتی را اعطا می‌کنند، به این معنی که ارائه‌دهندگان نقدینگی می‌توانند در مورد آینده پروتکل رأی‌گیری کنند و به این ترتیب به تصمیم‌گیری‌های بیشتری منجر شوند. اکوسیستم‌های غیرمتمرکز و متعلق به جامعه.

نتیجه‌گیری: استاندارد جدید بازار

سازنده‌های بازار خودکار به طور غیرقابل برگشتی چشم‌انداز مالی را تغییر داده‌اند. آن‌ها بازارسازی را دموکراتیزه کرده، اشکال جدیدی از درآمد غیرفعال را آزاد کرده و لایه نقدینگی ضروری را برای کل تابستان دیفای و فراتر از آن فراهم کرده‌اند. در حالی که آن‌ها پیچیدگی‌های جدیدی را معرفی می‌کنند و خطراتی مانند ضرر موقتی، اما مزایای آن‌ها از نظر دسترسی، کارایی و نوآوری غیرقابل انکار است.

آن‌ها نمایانگر یک تغییر اساسی از دنیای سفارش‌های تطبیق‌شده به دنیای نقدینگی الگوریتمی هستند. چه شما یک تاجر باشید که به دنبال بهترین اجرا در معاملات TRX یا یک تأمین‌کننده نقدینگی آینده‌دار، درک AMMها دیگر اختیاری نیست—این یک سواد ضروری برای هر کسی است که در اقتصاد مدرن رمزارزها حرکت می‌کند.

موتورهای خاموش در حال کار هستند و آنها آینده مالی باز را به حرکت در می‌آورند.

سلب مسئولیت: این مقاله صرفاً برای مقاصد آموزشی است و مشاوره مالی نیست. همیشه تحقیقات خود را انجام دهید. تحقیق کنید (DYOR) و خطرات مربوطه را قبل از ارائه نقدینگی یا معامله با ارزهای دیجیتال درک کنید. ارزش سرمایه‌گذاری‌ها می‌تواند کاهش یابد و همچنین افزایش یابد.