Kripto pul gapjygyňyzy boşadyp biljek 5 umumy internet howpsuzlyk mifleri
Geliň, bir minutlyk hakyky gürrüňdeşlik geçireliň. Siz bu ýere geldiňiz, sebäbi siz akylly. Siz sanly ykdysadyýetiň mümkinçiliklerini gördüňiz, maliýe geljegiňizi öz eliňiz bilen aldyňyz we kriptowalýuta dünýäsine gadam basdyňyz. Bu tolgundyryjy, güýçlendiriji we açyk aýtsam, geljegiň ýoly.
Emma uly güýç bilen birlikde uly jogapkärçilik hem gelýär - hususan-da, sanly aktiwleriňiziň howpsuzlygyny üpjün etmek jogapkärçiligi. Internetiň bu ýabany günbatarynda erbet maslahatlar we howply rowaýatlar täze mem teňňe nasosundan has çalt ýaýraýar.
Biz muny [Siziň alyş-çalyşyňyzyň ady] sahypasynda hemişe görýäris. Howpsuzlyk folklorynyň bir möhüm bölegine ynanmakdan başga, ähli zady dogry eden ulanyjy pul ýitirýär. Bu ýürekleri parçalaýar we onuň öňüni almak hemişe mümkin.
Geliň, perdäni açalyň. Häzirki wagtda kynçylyk bilen gazanan kriptowalýutanyňyzy howp astyna salýan iň köp ýaýran we iň howply bäş internet howpsuzlyk mifini ýok edeliň.
1-nji mif: “Maňa diňe güýçli parol gerek”.
Mif: Çagalykdan bäri size şeýle diýilýär: uly harplary, sanlary, simwollary we ilkinji öý haýwanyňyzyň adyny ulanyň. Eger parolyňyz ýeterlik derejede çylşyrymly bolsa, siz Fort Nokss.
Hakykat: Kriptowalýuta dünýäsinde diňe parolyň özi altyn külçeler bilen dolu seýfde ýekeje, gowşak gulp ulanmak ýalydyr. Ol gyzykly geçip barýan adamy saklap biler, ýöne yhlasly ogryny saklap bilmez.
Häzirki zaman hüjümleri seýrek halatlarda parolyňyzy çaklamagy öz içine alýar. Munuň ýerine olar aşakdakylary ulanýarlar:
Maglumatlaryň bozulmagy: Eger siz haker hüjümine sezewar bolan başga bir saýtda şol "güýçli" paroly gaýtadan ulanan bolsaňyz, botlar adama mälim bolan her bir alyş-çalyşda şol bir e-poçta/parol kombinasiýasyny synap görerler (bu "hususy maglumatlary doldurmak" diýilýär).
Fişing saýtlary: Siz "güýçli" parolyňyzy biziňki bilen birmeňzeş görünýän galp websaýta dogry girizýärsiňiz. Siz açarlary ogrynyň eline özüňiz berdiňiz.
Klawiatura açarlary we zyýanly programma üpjünçiligi: Enjamyňyzdaky zyýanly programma üpjünçiligi her bir düwmä basyşyňyzy ýazga alyp, parolyňyzy gönüden-göni hakere iberip biler.
Esasy zat: Parol ulanyjy adynyň özboluşly nusgasydyr, aýratyn howpsuzlyk ulgamy däl.
Onuň ýerine näme etmeli:
Iki faktorly awtentifikasiýany (2FA) HER ÝERDE işjeňleşdiriň. Bu barada gepleşik geçirip bolmaýar. 2FA seýfde ikinji gulp goşýar. Kimdir biri siziň parolyňyzy bilse-de, oňa girmek üçin telefonyňyzdan özboluşly, wagta duýgur kod gerek.
Parol dolandyryjysyny ulanyň. Bu gurallar ulanýan her bir saýtyňyz üçin örän çylşyrymly, özboluşly parollary döredýär we saklaýar. Diňe bir esasy paroly ýatda saklamaly. Bu bolsa, ygtyýarnamalary doldurmak hüjümleriniň töwekgelçiligini doly derejede ýok edýär.
Parollary hiç haçan gaýtadan ulanmaň. Esasanam e-poçta hasabyňyz üçin däl, sebäbi ol köplenç ähli beýleki parollaryňyzy täzeden sazlamak üçin esasy açardyr.
Mif #2: “Men hiç haçan fişing aldawyna aldanmazdym. Olar şeýle aýdyň.”
Mif: Fişing e-poçtalary ýaramaz grammatika, gyssagly BAŞ harplar bilen ýazylýan howplar we [email protected] ýaly galp salgylar bilen doludur. Siz munuň üçin juda akyllysyňyz.
Hakykat: Fişing "naýza bilen fişing" diýlip atlandyrylýan elhenç derejede çylşyrymly sungat görnüşine öwrüldi. Hüjümçiler nyşanalaryny öwrenýärler. Olar siziň adyňyzy, alyş-çalyşyňyzy bilýärler we hatda söwda endikleriňizi takmynan kesgitleýärler.
Biz şu aşakdakylar barada gürrüň edýäris:
Ýalan Twitter/Telegram goldawy: Siziň DM-leriňize "kömek" hödürleýän galp hasaplar.
Klon Web sahypalary: Biziňkileriň ajaýyp nusgalary bolan, URL-i bir simwoldan az bolan web sahypalary (meselem, your-exchange.com ýa-da your-exchange.com — kirill harpyna üns beriňmi?).
Galp brauzer giňeltmeleri: Kanuny görünýän, ýöne geleşik tassyklan badyňyz puluňyzy ogurlaýan zyýanly gapjyk giňeltmeleri.
Esasy zat: Bu aň-düşünje däl; seresaplyk barada. Her bir adam kämil döredilen ýalana sezewar bolýar.
Onuň ýerine näme etmeli:
“Exchange”-iňizi bellik ediň. Saýtymyza hemişe e-poçtadan, tweetden ýa-da “Discord” habaryndan alnan baglanyşyk däl-de, bellik sahypaňyza basyp giriň.
URL-leri iki gezek barlaň. Bir zat ýazmazdan öň, salgy setirinde URL-i gözden geçiriň. Dogry ýazylyşyny we https:// gulp nyşanyny gözläň.
Resmi kanallary barlaň. Diňe resmi web sahypamyzda görkezilen baglanyşyklardan goldaw alyň. Islenilmedik islendik aragatnaşygyň tersine subut edilýänçä galpdygyny çaklaň.
3-nji mif: “Kripto amallary anonim we yzarlap bolmaýar.”
Mif: Pop medeniýeti we irki birnäçe ýaramaz hereketleriň netijesinde, köp adam Bitcoin we beýleki kriptowalýutalaryň anonim, yzarlanyp bolmaýan söwdalar üçin ajaýyp guraldygyna ynanýar.
Hakykat: Kriptowalýutalaryň köpüsi anonim däl-de, lakamlydyr. Her bir geleşik umumy, üýtgewsiz hasapda - blokçeýnde hemişelik hasaba alynýar.
Muny şeýle göz öňüne getiriň: gapjygyňyzyň salgysy siziň adyňyz däl, ýöne ol özboluşly lakam. Eger kimdir biri şol lakamy siziň hakyky şahsyýetiňiz bilen baglanyşdyrsa (biržadaky KYC prosesi, belli bir gurama bilen edýän geleşik ýa-da gowşak OpSec arkaly), olar siziň ähli geleşik taryhyňyzy görüp bilerler. Hemişelik.
Esasy zat: Blokçeýn hemişelik jemgyýetçilik ýazgysydyr. Gizlinlik — bu siziň işjeň işlemeli aýratynlykdyr, esasy sazlama däl.
Onuň ýerine näme etmeli:
Birnäçe gapjyk ulanyň. Dürli maksatlar üçin aýratyn gapjyklaryň bolmagyny göz öňünde tutuň (meselem, biri biržalarda söwda etmek üçin, biri uzak möhletli saklamak üçin, biri täze dApps bilen özara gatnaşyk etmek üçin). Bu maliýe işjeňligiňizi bölümlere bölmäge kömek edýär.
Gizlinlik teňňeleri we gurallary barada özüňizi öwreniň. Gizlinlik ileri tutulýan bolsa, has güýçli gizlinlik kepilliklerini hödürleýän Monero (XMR) ýa-da Zcash (ZEC) ýaly teňňeleriň arkasyndaky anyk tehnologiýalary öwreniň. Bitcoin üçin CoinJoin hyzmatlaryny seresaplylyk bilen we abraýly üpjün edijilerden ulanyň.
Geleşik başlamazdan öň oýlanyň. Edýän islendik geleşikleriňiziň bir gün islendik adam tarapyndan görüp biljekdigini göz öňünde tutup işläň.
Mif #4: “Bu birža örän uly, şonuň üçin meniň serişdelerim ol ýerde 100% howpsuz.”
Mif: Uly, meşhur biržalar geçip bolmajak galalardyr. Olaryň hünärmenler topary bar, şonuň üçin olaryň platformasyndaky serişdelerim barada alada etmegime gerek ýok.
Hakykat: Biziňki ýaly abraýly biržalar ýokary derejeli howpsuzlyk ulgamlaryna (sowuk saklama, ätiýaçlandyryş serişdeleri, 24/7 gözegçilik) millionlarça maýa goýsa-da, hiç bir onlaýn ulgam 100% zyýansyz däl. Kriptowalýutanyň taryhy, gynansak-da, ajaýyp derejede şowsuz bolan "başarnyksyz bolmak üçin gaty uly" biržalar bilen bezelen.
“Açarlaryňyz däl, kriptowalýutaňyz däl” diýen ýörelge belli bir sebäp bilen bar. Serişdeleriňiz biržada bolanda, siz şol biržanyň olary gorajakdygyna ynanýarsyňyz. Siz aşakdakylara duçar bolýarsyňyz:
Birža boýunça hakerler: Biržanyň infrastrukturasyna çylşyrymly hüjümler.
Içki howplar: Aldawçy işgärler ýa-da içerki howpsuzlyk amallarynyň ýaramazlygy.
Kadalaşdyryjy tussaglyk: Doňduryp biljek hökümetiň hereketleri aktiwler.
Esasy zat: Birža söwda üçin ajaýyp gural, ýöne ol bank seýfi däl. Ol uzak möhletli saklamak üçin çözgüt bolmaly däl.
Onuň ýerine näme etmeli:
Tygşytlamak üçin apparat gapjygyny ulanyň. Derrew söwda etmek islemeýän islendik uly möçberdäki kriptowalýuta üçin ony apparat gapjygyna (Ledger ýa-da Trezor ýaly) geçiriň. Bu siziň teňňeleriňizi onlaýn biržadan alyp, öz sowuk ammaryňyza geçirýär.
Saklama ýeriňizi diwersifikasiýalaşdyryň. Ähli ýumurtgalaryňyzy bir sebetde saklamaň - hatda şol sebet siziň öz enjam gapjygyňyz bolsa-da. Ätiýaçlyk nusgasyny saklaň we dikeltmek üçin gerek bolan jümläni ýatdan biliň (ýöne hiç haçan sanly görnüşde!).
Biržalary paýhasly saýlaň. Öý işleriňizi ýerine ýetiriň. Tassyklanan tejribesi, açyk ätiýaçlandyrma subutnamasy we güýçli ätiýaçlandyryş şertnamalary bolan biržalary ulanyň.
5-nji mif: “Kompýuterim/telefonum arassa, şonuň üçin zyýanly programma üpjünçiligi ýok”.
Mif: Eger meniň enjamym haýal däl, mahabatlar bilen peýda bolmaýar ýa-da geň hereket etmeýär bolsa, onda ol wiruslardan we zyýanly programmalardan azat bolmaly.
Hakykat: Häzirki wagtda iň howply zyýanly programma görünmez ýaly döredildi. Onuň maksady sizi biynjalyk etmek däl; ol sizden gizlin ogurlamakdyr. Kriptojeking skriptleri, keyloggerler we bufer ogurlaýjylary aýlarboýy görünýän bir alamatsyz işläp bilýärler.
Köp duş gelýän hüjüm buferi ogurlamakdyr. Dostuňyza pul ibermek üçin gapjygyňyzyň salgysyny göçürýärsiňiz. Görünmeýän zyýanly programma üpjünçiligi ony derrew hakeriň salgysy bilen çalşyrýar. Goýup iberýärsiňiz, pul bolsa hemişelik ýok bolýar we yzyna gaýtarmak mümkinçiligi ýok.
Esasy zat: Kriptowalýutada alamatlaryň ýoklugy howpsuzlygyň subutnamasy däl. Enjamyňyz howpsuzlyk gurluşynyň möhüm bölegidir.
Onuň ýerine näme etmeli:
Ygtybarly howpsuzlyk programma üpjünçiligine maýa goýuň. Gowy antiwirus/zyýanly programma üpjünçiligine garşy programma üpjünçiligi goragyň esasy gatlagydyr.
Ýüklemeler barada seresap boluň. Programmany diňe resmi çeşmelerden gurnaň. Çatlaýan programmalardan, mugt oýun hakerlerinden we şübheli brauzer giňeltmelerinden gaça duruň - olar umumy zyýanly programma daşaýjylarydyr.
Salgylary iki gezek barlaň. Islendik amaly, esasanam uly amaly ibermezden öň, alyjynyň gapjygynyň salgysynyň ilkinji we soňky dört simwolyny hemişe barlaň. Has gowusy, ilki bilen kiçi synag amalyny iberiň.
Ähli zady täzeläp duruň. Operasiýa ulgamyňyzy, brauzeriňizi we ähli programmalaryňyzy yzygiderli täzeläň. Bu täzelenmeler köplenç möhüm howpsuzlyk ýamalaryny öz içine alýar.
Netije: Bilim arkaly ygtyýarlandyrmak
Bu ýerde maksat sizi kriptowalýutadan gorkuzmak däl. Tersine. Biz size ynamly we howpsuz gatnaşmaga mümkinçilik bermek isleýäris. Howpsuzlygyň esasy jadyly gural ýa-da ýeke-täk gurşaw däl; bu sagdyn şübhelenmek we proaktiw bilim bermek pikiridir.
Bu mifleri ret edip we bellän tejribämizi kabul etmek bilen, siz mümkin bolan pida bolmakdan sanly ykdysadyýete seresap we howpsuz gatnaşyjy bolmaga geçýärsiňiz. Siz hakyky eýeçiligi öz üstüňize alýarsyňyz.
[Your Exchange Name]-de siziň howpsuzlygyňyz biziň iň ýokary ileri tutýan ugurymyzdyr. Biz ulgamlarymyzy şuny göz öňünde tutup gurýarys, ýöne size hyzmatdaş hökmünde mätäçlik duýýarys. Şübhelenmäň, habardar boluň we bilelikde has howpsuz maliýe geljegini guralyň.
